Yabancı Şirket Çalışanlarının Çalışma İzni Başvuruları

Türkiye’de şirketlerin yabancı personel çalıştırabilmesi için çalışma izni süreci; yalnızca bir başvuru değil, şirket kriterleri (istihdam + mali yeterlilik), ücret kriteri, yabancının uygunluğu ve doğru belge seti ile birlikte yönetilmesi gereken bir uyum (compliance) sürecidir.
3B Kurumsal Danışmanlık olarak; başvuruyu ret riskini azaltan, kriterleri sayısal eşiklere göre doğrulayan ve denetime dayanıklı dosya kurgusuyla uçtan uca yönetiyoruz.

Şirketlerin yabancı çalıştırabilmesi için gerekli kriterler (İşveren şartları)

Aşağıdaki kriterler, ÇSGB/UİGM “Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri” kapsamında şirketlerin en sık takıldığı başlıklardır. Başvuru türü ve sektörünüze göre ek kontrol noktaları da oluşabilir.

• İstihdam kriteri (5 Türk / 1 yabancı)

  • Bilanço esası usulüne tabi işyerlerinde, adına çalışma izni başvurusu yapılan her bir yabancı için en az 5 Türk vatandaşının istihdamı esastır.
  • Pratik örnek:

    • 1 yabancı için en az 5 Türk çalışan
    • 2 yabancı için en az 10 Türk çalışan
    • 3 yabancı için en az 15 Türk çalışan
• Net satış istisnası (50.000.000 TL eşiği)

  • Son yıl net satış tutarı 50.000.000 TL veya daha fazla olan işyerlerinde, 5 yabancıya kadar yapılan çalışma izni başvurularında istihdam kriteri uygulanmaz.
  • Bu istisna “5 yabancı” ile sınırlıdır; 6’ncı yabancıdan itibaren istihdam kriteri yeniden gündeme gelebilir.
• Mali yeterlilik kriteri (ödenmiş sermaye / net satış / ihracat)

  • Yeni kurulan işyerleri (cari yılda kurulmuş ve henüz yılsonu bilançosu/gelir tablosu olmayan):

    • İşyerinin ödenmiş sermayesi en az 500.000 TL olmalıdır.
  • Faaliyette olan işyerleri (cari yıldan önce kurulmuş ve en az 1 yılsonu bilançosu/gelir tablosu olan):

    • Aşağıdaki koşullardan en az biri sağlanmalıdır:

      • Ödenmiş sermaye en az 500.000 TL veya
      • Net satış en az 8.000.000 TL veya
      • İhracat en az 150.000 ABD doları
  • Adi ortaklıklar (bilanço esası işyerlerinin kurduğu adi ortaklıklar):

    • Ortaklardan en az birinin şu koşullardan en az birini sağlaması gerekir:

      • Ödenmiş sermaye en az 500.000 TL veya
      • Net satış en az 8.000.000 TL veya
      • İhracat en az 150.000 ABD doları
• Ücret kriteri (brüt asgari ücretin katları)

  • Yabancıya ödenecek ücret, başvuru tarihindeki brüt asgari ücret dikkate alınarak aşağıdaki seviyelerin altında olamaz:

    • Üst düzey yöneticiler ve pilotlar: en az 5 kat
    • Mühendis ve mimarlar: en az 4 kat
    • Diğer yöneticiler: en az 3 kat
    • Uzmanlık ve ustalık gerektiren işler: en az 2 kat
    • Ev hizmetleri ve diğer meslekler/işler: asgari ücret düzeyi
  • Ücret, görev tanımı ve meslek kodu arasında tutarsızlık olursa dosya çoğunlukla revizyona düşer (en sık gecikme nedeni).
• İstihdam ve mali yeterlilik kriteri istisnası (3 yıl yasal kalış — önemli avantaj)

  • Başvuru tarihi itibarıyla son 5 yılda en az 3 yıl Türkiye’de (öğrenci ikameti hariç) ikamet izni / çalışma izni / uluslararası koruma kapsamında yasal kalışı olan yabancılar için;

    • En fazla 3 yabancı ile sınırlı olmak üzere, yurt içi başvurularda istihdam ve mali yeterlilik kriterlerinin uygulanmaması esastır.
    • Aynı işyerinde çalışma izniyle çalışan yabancı sayısı, işyerindeki Türk çalışan sayısını aşmamalıdır.
    • Aynı işyerinde bu şartları sağlayan 3’ten fazla yabancı çalışacaksa (4. ve sonrası) her bir yabancı için tekrar 5 Türk istihdamı ve mali yeterlilik aranır.
• Değerlendirme kriterlerinden muaf tutulabilen yabancılar (işveren için “kriter muafiyeti” doğurabilir)

  • Aşağıdaki gruplar adına yapılan başvurularda genel olarak istihdam, mali yeterlilik ve ücret kriterleri uygulanmayabilir (dosyada durumun resmi belgelerle kanıtlanması gerekir):

    • Anne, baba veya çocuğu Türk vatandaşı olanlar
    • Uzun dönem ikamet izni olanlar
    • En az 3 yıl Türk vatandaşı ile evlilik birliği içinde yaşayanlar
    • İnsani ikamet izni olanlar
    • İnsan ticareti mağduru ikameti olanlar / mağdur destek programı kapsamındakiler
    • Vatansız kişi kimlik belgesi sahipleri
  • Not: Bu kapsama girmek “mutlak hak” değildir; başvuru yine bütüncül değerlendirilir.

Yabancının sahip olması gereken kriterler (başvuruya giriş şartları)

• Yurt içi başvuru şartı (ikamet)

  • Türkiye’de bulunan ve en az 6 ay süreli geçerli ikamet izni olan yabancılar için başvuru yurt içi yapılabilir.
  • İkamet izni yoksa süreç genellikle yurt dışı başvuru ile başlar (dış temsilcilik + 16 haneli referans numarası).
• Pasaport süre şartı (çok kritik)

  • Uygun bulunan yabancılara verilecek çalışma izni, pasaport bitim tarihinden 60 gün önceki tarihi aşmayacak şekilde düzenlenir.
  • Başvuru tarihi itibarıyla pasaport süresi 60 günden az ise başvuru işleme alınmaz.
  • Pasaport Latin harfleriyle değilse, yeminli mütercim veya resmi makam onaylı çeviri gerekir.
• Diploma / mezuniyet (mesleğe göre zorunluluk)

  • Mesleki hizmetler kapsamında çalışacak yabancılar ile Bakanlığın gerekli gördüğü mesleklerde diploma zorunludur.
  • Diploma/mezuniyet belgesi Türkçe değilse, yeminli mütercim veya resmi makam onaylı Türkçe tercüme ile yüklenmelidir.
  • Ev hizmetlerinde diploma zorunlu olmayabilir; bitirilen son okula ilişkin beyan yeterli kabul edilebilir.

Başvuru için gerekli belgeler (e-izin sistemine yüklenecek net liste)

İstenen belgeler elektronik başvuru sırasında taranarak e-izin otomasyon sistemi üzerinden çevrimiçi gönderilir.

• İşveren ve yabancı tarafından imzalanmış iş sözleşmesi
• Pasaport sureti

  • Pasaport Latin harfleri ile yazılı değilse: yeminli mütercim veya resmi makam onaylı çeviri
  • Pasaport süresi başvuru tarihinde 60 günden az olmamalıdır
• Diploma veya Geçici Mezuniyet Belgesi

  • Türkçe tercümesi: yeminli mütercim veya resmi makam onaylı
  • (Mesleki hizmetler ve gerekli görülen mesleklerde zorunlu)
• Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi

  • Kuruluşun en son sermaye ve ortaklık yapısını gösteren nüsha
• Son yıla ait bilanço ve kar/zarar tablosu

  • Vergi dairesi veya yeminli mali müşavir (YMM) onaylı

Uygulamada dosyanın güçlü kurulması için ayrıca şunlar da eklenebilir (senaryoya göre):

• Görev tanımı (detaylı), organizasyon şeması, CV/deneyim kanıtları, proje/sözleşme kapsamı, işyeri faaliyet belgeleri (sektöre göre)

Başvuru türleri ve kritik zamanlama

• Yurt içi başvuru

  • En az 6 ay geçerli ikamet izni olan yabancılar için yapılır (99 ile başlayan yabancı kimlik numarası bulunur).
• Yurt dışı başvuru

  • İkamet izni yoksa, yabancı uyruğunda bulunduğu ülkedeki T.C. dış temsilciliğine giderek çalışma vizesi başvurusu yapar; verilen 16 haneli referans numarası ile süreç yürütülür.
• Uzatma başvurusu (60 gün kuralı)

  • Mevcut iznin bitimine 60 gün kalmasından itibaren ve izin süresi dolmadan uzatma başvurusu yapılmalıdır.
  • Süre bittikten sonra yapılan uzatmalar ilk başvuru usul ve esaslarına göre değerlendirilir.
  • Aynı işverene bağlı olarak ilk uzatma en çok 2 yıl, sonraki uzatmalar en çok 3 yıl olabilir.
• Harç ve değerli kâğıt bedeli (onay sonrası kritik)

  • Başvuru olumlu sonuçlandığında bildirilen harç ve değerli kâğıt bedeli ayrı ayrı yatırılır.
  • Bildirim tarihinden itibaren 30 gün içinde ödeme yapılmazsa başvuru reddedilebilir.

3B Kurumsal Danışmanlık ile çalışma izni sürecini nasıl yönetiyoruz?

• Ön kontrol (kriter doğrulama)

  • 5 Türk / 1 yabancı istihdam hesabı
  • 50.000.000 TL net satış istisnası kontrolü
  • 500.000 TL sermaye / 8.000.000 TL net satış / 150.000 USD ihracat kriter kontrolü
  • Ücret katsayısı (5x/4x/3x/2x/1x) ve görev tanımı uyumu
  • 3 yıl yasal kalış istisnası uygunluk kontrolü
• Belge planı + dosya kurgusu

  • Zorunlu belgeler + senaryoya özel destekleyici belgeler
  • Meslek kodu–görev tanımı–ücret–şirket faaliyeti tutarlılığı
• Başvuru ve takip

  • e-izin yükleme, revizyon, ek belge talepleri, takvim yönetimi
• Onay sonrası uyum

  • SGK ve bordro düzeni, denetim risklerinin azaltılması

Sık Sorulan Sorular

• 1 yabancı için kaç Türk çalışan gerekir?
  Bilanço esası usulüne tabi işyerlerinde genel kural: her 1 yabancı için en az 5 Türk çalışan istihdamıdır.

• Net satışım 50.000.000 TL üzerindeyse avantaj var mı?
  Evet. Son yıl net satış 50.000.000 TL veya daha fazla ise, 5 yabancıya kadar başvuruda istihdam kriteri uygulanmaz.

• Yeni kurulan şirkette ödenmiş sermaye kaç TL olmalı?
  Yeni kurulan bilanço esası işyerlerinde ödenmiş sermaye en az 500.000 TL olmalıdır.

• Faaliyette olan şirkette mali yeterlilik nasıl sağlanır?
  500.000 TL ödenmiş sermaye veya 8.000.000 TL net satış veya 150.000 USD ihracat şartlarından en az biri sağlanmalıdır.

• Ücret katsayıları nasıl belirleniyor?
  Başvuru tarihindeki brüt asgari ücret baz alınır: üst düzey yönetici/pilot 5 kat, mühendis/mimar 4 kat, diğer yönetici 3 kat, uzmanlık/ustalık 2 kat, diğer işler asgari ücret.

• Yurt içi başvuru için ikamet şartı var mı?
  Evet. Türkiye’de en az 6 ay geçerli ikamet izni olan yabancılar için yurt içi başvuru yapılır.

• Pasaport süresi neden önemli?
  Çalışma izni pasaport bitimine 60 gün kalayı aşmayacak şekilde düzenlenir; başvuru tarihinde pasaport süresi 60 günden azsa başvuru işleme alınmaz.

• Başvuruda “zorunlu” belgeler hangileri?
  İş sözleşmesi, pasaport sureti (gerekirse onaylı tercüme), diploma/mezuniyet (gerekli mesleklerde), Ticaret Sicil Gazetesi, son yıl bilanço ve kar/zarar tablosu.

• Uzatma başvurusu ne zaman yapılmalı?
  İzin bitimine 60 gün kala başlayarak ve izin süresi dolmadan uzatma başvurusu yapılmalıdır.

• Onay sonrası ödeme yapılmazsa ne olur?
  Harç ve değerli kâğıt bedeli bildirimden itibaren 30 gün içinde yatırılmazsa başvuru reddedilebilir.